Woordblinden winnen terrein aan Universiteit Utrecht: 'Dyslektie, dislectie of dyslexie?'

Dyslectici konden het tot voor kort wel vergeten op de universiteit. Maar die tijd lijkt voorgoed voorbij. De snelle professionalisering en samenwerking van verschillende instanties en deskundigen die dyslectici helpen academisch onderwijs te volgen, beginnen vruchten af te werpen. "De hoeveelheid dyslectische studenten die door de hulp op de universiteit kan blijven, groeit exponentieel."

Leonardo da Vinci, Winston Churchill en Albert Einstein.

Ze waren allemaal zo dyslectisch als wat en bepaald niet dom. Toch moesten ook zij zich in hun jonge jaren altijd maar weer bewijzen om aan te tonen dat zij wel degelijk iets in hun mars hadden. Maar in de meeste gevallen konden deze woordblinden tot voor kort gewoon rekenen op de titulatuur van onintelligent, lui, of nonchalant. Want hoe kan het anders dat iemand na tien jaar onderwijs nog steeds gibs, dwijlen en nouw schrijft? Of het woordje kat consequent verwart met het woordje rat of tak, of nog vreemder met poes?

Gelukkig zijn die denkbeelden de afgelopen jaren flink bijgesteld

en wordt iemand met woordblindheid door zijn ernstige lees-, spelling- en schrijfproblemen (het omdraaien van letters, woorddelen vergeten of juist toevoegen) sneller herkend als dyslecticus. Daardoor weten steeds meer dyslectici het academisch onderwijs te halen.

Jan Kaldeway van het Interfacultair Instituut voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Studievaardigheden ofwel IVLOS en in 1995 aangesteld als spreekbuis als het gaat om dyslexie, zegt dat het aantal dyslectici op de universiteit van Utrecht verbluffend aan het toenemen is. "Het aantal mensen dat langs IVLOS komt, groeit nog steeds. Van een handjevol tot vijf jaar terug, tot ruim dertig alleen al in het afgelopen jaar. Wij voorzien hen van advies en hulp. En met de hulp die zij vandaag de dag kunnen krijgen van de universiteit en overheid is het zelfs voor een zwaar dyslectisch iemand mogelijk zijn studie af te maken. Dus ga maar na hoeveel studenten er jaarlijks hierdoor niet afhaken en gewoon door blijven studeren."

Lamp                                                           

En de hulp die een dyslecticus vandaag de dag kan verwachten, liegt er niet om. In de eerste plaats kan hij sinds 1996 een jaar extra studiefinanciering verwachten van de Informatie Beheer Groep (IBG) na een positief bevonden dyslexietest. Daarnaast zijn er in Utrecht bij het IVLOS speciale werkgroepen, de zogenaamde studiemethodieklessen, die ook voor dyslectici geschikt zijn om met hun handicap om te leren gaan. "En in de laatste plaats is er aandacht voor de student. Als een dyslecticus slim genoeg is en gemotiveerd, kan hij het met een goede studieaanpak en met ondersteunende maatregelen prima redden", zegt Kaldeway. Zo krijgt een dyslecticus meer tijd voor zijn tentamen en als het nodig is kan er zelfs een tentamen gemaakt worden met andere zinsbouw, dat hij eventueel in alle rust apart van zijn klasgenoten kan maken.

Genoeg reden dus,

om als de wiederweerga naar het IVLOS te gaan en een dyslexietest aan te vragen en zo onder meer een jaartje extra studiefinanciering op te eisen bij het IBG. "Maar dat gaat mooi niet door", reageert Wim van Werkhoven van het Ambulatorium, het dyslexieonderzoeksinstituut in Utrecht. "Nu het regulier onderwijs het laatste decennium steeds meer op de hoogte raakt van dyslexie, worden gevallen eerder gesignaleerd. Dat is een goed teken, want zo krijgen steeds meer dyslexiestudenten de kans academisch onderwijs te volgen. Maar een student die denkt op deze manier makkelijk een jaar extra collegegeld te krijgen, kan het vergeten. Wij zijn streng. Iemand die geen dyslexie heeft, loopt tijdens onze test geheid een keer tegen de lamp."

Dom

Een van de studenten die onlangs een dyslexietest liet doen is tweedejaars psychologiestudente Judith Dapperen (24). Uit deze test bleek dat zij dyslectisch is. "Ik was blij met de uitslag. Ik wist eindelijk dat het niet aan mijn intelligentie lag dat ik niet mee kon komen met de rest op school. Maar het is eigenlijk te gek voor woorden dat er nooit iemand achter is gekomen dat het misschien wel aan dyslexie zou kunnen liggen. Ik heb het altijd zonder hulp moeten doen."

Het was een dubbeltje op zn kant of Judith was afgehaakt. "Het ging erg slecht met leren. Uiteindelijk herkende een docent mijn mancos en die gaf mij het advies eens bij IVLOS langs te gaan. Na de test, die ik op 11 september vorig jaar deed, kan ik rekenen op een hoop begrip en hulp van mijn docenten en medestudenten." Daarnaast volgt Judith lessen van de werkgroep studiemethodiek. Daar leer ik hoe ik met mijn handicap kan omgaan. Ik leer bijvoorbeeld hoe ik toch sneller door een schoolboek kom door selectief te lezen. Ik denk dat ik het met de hulp die ik nu krijg, wel ga redden. En ik mag er daarbij natuurlijk een jaartje langer over doen.

Maar wat nou als iemand lichte dyslexie heeft?

"Die groep valt eigenlijk buiten de boot", zegt Kaldeway. "Die komen namelijk niet in aanmerking voor de extra hulp. Zij moeten het zelf zien te rooien, of het nou om lichte dyslexie gaat of om andere leerproblemen." Zo verging het de eerstejaarsstudente Nederlands Amber Neef. Zij ging naar het IVLOS en deed een test bij een onderzoeksinstituut. Daaruit bleek dat zij niet dyslectisch is. "Dat is erg vervelend, want nu weet ik nog steeds niet wat er scheelt. Het RIAGG onderzoekt nu of het om een leerstoornis gaat." Amber behaalde dit jaar slechts zes studiepunten. "Maar wat ik nu moet doen? Ik weet het even niet meer", reageert zij. "Wat zeg je? Lessen studiemethodiek waarin je selectief leert lezen? Hmm, dat is misschien wel wat voor mij."

Ondanks het feit dat steeds meer dyslectici academisch geschoold zijn,

is het altijd maar de vraag wat zij later kunnen verwachten aan begrip, steun en aandacht wanneer ze op de arbeidsmarkt terechtkomen. Claire Jansen op de Haar, derdejaarsstudente Recht, houdt daar rekening mee. "Ik ben blij dat ik onlangs een test heb laten doen. Ik heb altijd zelf moeten leren mijn handicap op te vangen, maar met de extra hulp die ik nu krijg zal het wel aardig lukken. Maar van mijn handicap zal ik nooit afkomen en dus zal ik daar ook rekening mee moeten houden als ik een baan ga zoeken. Als Officier van Justitie kan ik het bijvoorbeeld wel vergeten, teveel voorleeswerk. Dat zal een mooie rechtszaak worden met een dyslectische Officier van Justitie", beaamt zij lachend. "Nee, ik zal duidelijk een andere baan moeten zoeken."

het verhaal van Sebastien Kraaijeveld